งานประเพณีบวชนาคช้าง

งานประเพณีบวชนาคช้าง(ประเพณีบวชช้าง)

 

งานบุญประเพณีบวชนาคช้าง วันขึ้น 13, 14 และ 15 ค่ำ เดือนหก ของทุกปี ณ หมู่บ้านช้าง บ้านตากลาง ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ ก่อนเข้าสู่ฤดูกาลผลิตทำนาใหม่ในเดือน6 ของทุกปี ชาวกวยมีความเชื่อการบวชในศาสนาพุทธ เพื่อขอขมาลาโทษ ทดแทนบุญคุณบุพกาลี แล้ววิถีการดำเนินชีวิตของพวกเขาในหมู่บ้า น จะอยู่เย็นเป็นสุข ทำมาหากินสะดวก ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ ฝนฟ้าก็จะตกต้องตามฤดูกาลฯลฯ

ชาวสุรินทร์ทั้งเขมร ลาว กูย ล้วนนับถือพุทธศาสนาทั้งสิ้น ดังนั้น เมื่อลูกชายอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ ก่อนที่จะมีเหย้ามีเรือน พ่อแม่จะต้องจัดการบวชให้ลูกชาย เพื่อศึกษาพระธรรมวินัย ในพระพุทธศาสนาเสียก่อน ซึ่งส่วนมากจะทำก่อนเข้าพรรษา เพราะเขาถือว่าถ้าบวชแล้วได้เข้าพรรษาจะได้บุญมาก เพราะเป็นช่วงที่พระภิกษุเคร่งวินัยมากกว่าระยะอื่น
ประเพณีการบวชนาคสมัยก่อนนั้น นับว่าเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่มากทีเดียว เพราะชายหนุ่ม (บิดามารดา) ในละแวกเดียวกันจะนัดกันบวชพร้อมกัน การบวชนี้ถ้าจะให้ได้ชื่อเสียง หรือได้บุญมากจะต้องขี่ช้าง แล้วแห่ไประยะไกลๆ มีผู้คนร่วม

ขบวนแห่นาคเป็นจำนวนพันในอดีต ชาวกวยบ้านตากลางและหมู่บ้านใกล้เคียง จะพร้อมใจกันแห่นาคด้วยช้างไปที่วังทะลุ ซึ่งอยู่ทางทิศเหนือของหมู่บ้าน เป็นบริเวณที่ลำน้ำชีไหลมาบรรจบกับแม่น้ำมูล และจะทำพิธีบรรพชาอุปสมบทที่บริเวณดอนบวช (บริเวณที่เป็นเกาะกลางแม่น้ำ) ซึ่งการทำพิธีดังกล่าวจะจัดขึ้นในช่วงวันขึ้น 13-15 ค่ำ เดือน 6 เป็นประจำทุกปี ทั้งนี้ เพราะในอดีตที่วัดยังไม่มีโบสถ์ จึงนิยมไปบวชที่บริเวณที่เป็นเกาะกลางแม่น้ำ หรือที่เราเคยได้ยินว่า “สิมน้ำ”

ใบปัจจุบัน พิธีบรรพชาอุปสมบท จะประกอบพิธีอยู่ที่โบสถ์ วัดแจ้งสว่าง บ้านตากลาง แต่ชาวกวยหมู่บ้านช้างก็ยังคงรักษาประเพณีบวชนาค ด้วยช้างไปที่วังทะลุไว้อย่างเหนียวแน่น คือ วันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี ชาวบ้านตากลาง และหมู่บ้านใกล้เคียง จะจัดงานประเพณีบวชนาค และแห่นาคด้วยช้างไปที่วังทะลุเป็นประจำทุกปี เพื่อเซ่นไหว้บอกกล่าว ขอขมาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านเคารพนับถือ

องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์ ได้ให้ความสำคัญในเรื่องการอนุรักษ์ช้าง ส่งเสริมงานวัฒนธรรม อนุรักษ์ขนบธรรมเนียม จารีต ประเพณี และภูมิปัญญาอันดีงามของท้องถิ่น และเห็นว่าเป็นงานประเพณีที่ควรอนุรักษ์ส่งเสริมและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ให้เป็นที่รู้จักโดยทั่วไปทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ องค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์ จึงได้ร่วมกับจังหวัดสุรินทร์ อำเภอท่าตูม องค์การบริหารส่วนตำบลกระโพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดงานประเพณีบวชนาคช้างฯ ขึ้น ณ หมู่บ้านช้าง บ้านตากลาง ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์

ในการแห่ขบวนทั้งหมดไปยังบริเวณลำน้ำมูล คงจะคล้ายๆ กับประเพณีบวชนาคที่หาดเสี้ยวของจังหวัดสุโขทัย และประเพณีบวชนาคของหมู่บ้านช้าง บ้านตากลางนี้ ก็มีช้างเข้าร่วมขบวนนับร้อยเชือก ซึ่งนับได้ว่าเป็นขบวนแห่นาคที่ยิ่งใหญ่และหาดูได้ยากยิ่งในทุกวันนี้ ช้างแต่ละเชือกที่เข้าร่วมขบวนแห่นั้น เจ้าของหรือควาญก็ได้แต่งองค์ทรงเครื่องไม่แพ้กับนาคที่นั่งอยู่บนเจ้าตัวเท่าใดนัก บางเชือกก็มีการเขียนคำเท่ๆ ไว้ตามตัว ให้ผู้คนได้อ่านกันคลายเครียดด้วยงานนี้ทั้งนาคทั้งช้างต่างก็ไม่ยอมแพ้กันในเรื่องความงาม? เมื่อขบวนแห่มาถึงบริเวณวังทะลุแล้ว ก็จะมีการเซ่นผีปู่ตาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ตามธรรมเนียมของชาวกูยโดยทั่วไป การเซ่นปู่ตานั้นจะเป็นในลักษณะของการเสี่ยงทายด้วย โดยการดึงคางไก่ที่ใช้ในพิธีออกมาดู ซึ่งเป็นความเชื่อเช่น? เดียวกับการเสี่ยงทายคางไก่ก่อนออกไปคล้องช้าง
บวชหรือไม่ สำหรับกระดูกคางไก่ที่ใช้เสี่ยงทายนั้น จะมีลักษณะเป็น ๓ ง่าม และดูจากส่วนตรงกลางของกระดูกถ้ามีลักษณะปลายตรงก็จะบวชได้นานแต่ถ้าเอียงไปด้านใดด้านหนึ่งก็จะบวชได้ไม่นาน และถ้าปลายนั้นงองุ้มเข้าหาคอ แสดงว่าจะมีอุปสรรคทำให้ไม่สามารถบวชได้ เมื่อพิธีทุกอย่างเสร็จสิ้นก็จะมีพิธีอุปสมบทในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ ซึ่งตรงกับวันวิสาขบูชาของทุกปี…